معدن خراسان جنوبی از زیرساخت جلو افتاده است
رئیس خانه معدن خراسان جنوبی گفت: معدن امروز به یکی از مهمترین موتورهای توسعه استان تبدیل شده، اما زیرساختها متناسب با شتاب توسعه این بخش رشد نکردهاند و ادامه این روند میتواند حتی توسعه معادن موجود را با چالش مواجه کند.
به گزارش پایگاه خبری نگاه خراسان جنوبی، داود رئیسی در اجلاسیه سازمان نظام مهندسی معدن که با حضور معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت، رئیس سازمان نظام مهندسی معدن کشور، مدیران و مسئولان، معدنکاران، دانشگاهیان و رؤسای سازمان نظام مهندسی معدن استانهای کشور در دانشگاه بیرجند برگزار شد، اظهار کرد: از مجموعه سازمان نظام مهندسی معدن ایران، سازمان نظام مهندسی معدن خراسان جنوبی و برگزارکنندگان این اجلاسیه در دانشگاه بیرجند قدردانی میکنم.
وی افزود: جنس مأموریت خانه معدن با سازمان نظام مهندسی معدن متفاوت است و مطالبهگری برای توسعه بخش معدن و انتقال مسائل واقعی فعالان این حوزه به تصمیمگیران، یکی از وظایف اصلی خانه معدن است؛ البته معتقدیم خانه معدن نباید فقط بیانکننده مشکلات باشد و باید در ارائه راهکار و پیگیری اجرای آن نیز نقش داشته باشد. خراسان جنوبی را نمیتوان با نسخه استانهای برخوردار اداره کرد
رئیس خانه معدن خراسان جنوبی با اشاره به سابقه توسعه استان گفت: خراسان جنوبی سالهای طولانی از بسیاری از زیرساختهای توسعه صنعتی کشور فاصله داشته و در گذشته گاهی این استدلال مطرح میشد که ظرفیت اقتصادی و معدنی استان، توسعه برخی زیرساختها را توجیه نمیکند، اما امروز معدن این معادله را تغییر داده است.
رئیسی ادامه داد: ظرفیتهای ارزشمندی در استان شناسایی و اکتشاف شده، سرمایهگذاریهای جدید شکل گرفته و معدن میتواند به یکی از اصلیترین موتورهای توسعه خراسان جنوبی تبدیل شود، اما همچنان با محدودیتهای جدی در آب، برق، گاز، راه، حملونقل و زیرساختهای صنعتی و فرآوری مواجه هستیم.
وی تأکید کرد: امروز معدن در خراسان جنوبی از زیرساخت جلو افتاده است.
رئیس خانه معدن خراسان جنوبی افزود: نمیتوان استانی را که هنوز بخشی از زیرساختهای پایه توسعه آن تکمیل نشده، با همان نسخهای مدیریت کرد که برای استانهای برخوردار و صنعتی کشور به کار گرفته میشود.
وی گفت: نمیتوان از سرمایهگذار انتظار داشت معدن را اکتشاف و تجهیز کند، ماشینآلات بخرد و واحد فرآوری ایجاد کند و در عین حال جاده، برق، آب و سایر زیرساختهای اصلی را نیز به تنهایی تأمین کند؛ بخشی از ایجاد زیرساختهای توسعهای وظیفه حاکمیت است.
رئیسی تصریح کرد: مطالبه ما امتیاز ویژه نیست؛ مطالبه ما دیدن تفاوتهاست. معادن کوچک نمیتوانند بار تمام زیرساختها را به دوش بکشند
وی با اشاره به ساختار معدنکاری خراسان جنوبی اظهار کرد: برخلاف برخی استانهای بزرگ معدنی کشور، بخش قابل توجهی از معادن خراسان جنوبی کوچک و متوسط هستند و نمیتوان از این معادن انتظار داشت زیرساختهای سنگین را به تنهایی ایجاد کنند.
رئیس خانه معدن خراسان جنوبی افزود: هزینه اکتشاف و استخراج افزایش یافته، تأمین ماشینآلات و قطعات، سوخت و منابع مالی دشوارتر شده و فاصله جغرافیایی استان از بازارهای اصلی نیز هزینه حملونقل را افزایش داده است. وی ادامه داد: در کنار این موارد، ظرفیت فرآوری نیز هنوز متناسب با ظرفیت معدنی استان توسعه پیدا نکرده است.
رئیسی گفت: اگر معدن قرار است موتور توسعه خراسان جنوبی باشد، باید زیرساخت حرکت این موتور را نیز فراهم کنیم و نمیتوان صرفاً توقعات را متوجه حوزه معدن و معدنکار کرد. انتظار خراسان جنوبی از ایمیدرو و ایمپاسکو بیشتر است رئیس خانه معدن خراسان جنوبی در ادامه به نقش سازمانهای توسعهای اشاره کرد و گفت: اقدامات سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) و شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران (ایمپاسکو) در خراسان جنوبی قابل انکار نیست و بابت اقدامات انجامشده قدردانی میکنیم، اما باید بررسی شود که در مقایسه با ظرفیت معدنی و نیاز توسعهای استان، چه میزان از توان این سازمانها برای خراسان جنوبی به کار گرفته شده است. وی افزود: فلسفه وجودی یک سازمان توسعهای در مناطقی بیشتر معنا پیدا میکند که فاصله بیشتری تا توسعه دارند و انتظار میرود در خراسان جنوبی نیز نقش توسعهای این مجموعهها پررنگتر باشد.
رئیسی تأکید کرد: خراسان جنوبی نباید فقط در گزارشها و آمار، یک استان معدنی کشور باشد؛ اگر استان معدنی است، باید اثر این جایگاه را در اکتشاف، زیرساخت، فرآوری و سرمایهگذاریهای توسعهای نیز مشاهده کنیم.
وی پیشنهاد کرد: برنامهای مشخص و چندساله برای توسعه معدنی خراسان جنوبی با مشارکت وزارت صنعت، معدن و تجارت، ایمیدرو، ایمپاسکو، استانداری، ادارهکل صمت استان و بخش خصوصی تدوین شود که در آن پروژهها، زمان اجرا، دستگاه مسئول و منابع مورد نیاز مشخص باشد.
پروژه پساب؛ زیرساختی که میتوانست زودتر به نتیجه برسد
رئیسی پروژه تأمین و انتقال پساب برای بخش معدن و صنعت استان را نمونهای از اهمیت زیرساخت دانست و گفت: در استانی مانند خراسان جنوبی که آب یکی از اصلیترین محدودیتهای توسعه است، استفاده از پساب دیگر یک گزینه فرعی نیست، بلکه بخشی از زیرساخت توسعه محسوب میشود.
وی اظهار کرد: این پروژه میتوانست با حمایت و ورود جدیتر بخش دولتی و سازمانهای توسعهای زودتر به نتیجه برسد و متأسفانه بخشی از زمان در فرآیندها و تعیین تکلیفهای اجرایی از دست رفت.
رئیس خانه معدن خراسان جنوبی افزود: خوشبختانه در مقطع فعلی این موضوع با سرعت و جدیت بیشتری در حال پیگیری است و امیدواریم با ادامه همین رویکرد، هرچه سریعتر به نتیجه عملی برسد.
وی تأکید کرد: نمیتوان سرمایهگذار را پشت درِ زیرساخت نگه داشت و همزمان از او انتظار سرعت در توسعه داشت.
در حقوق دولتی مطالبه ما تخفیف نیست؛ واقعبینی است
رئیسی در ادامه به موضوع حقوق دولتی معادن پرداخت و گفت: معدنکار اصل حقوق دولتی را به عنوان حق دولت و بخشی از حقوق عمومی میپذیرد و بحث خانه معدن بر سر نپرداختن حقوق دولتی نیست.
وی افزود: بحث ما این است که واقعیت معدن در محاسبات دیده شود؛ ظرفیت اسمی پروانه با استخراج واقعی یکی نیست، استخراج با محصول قابل فروش یکی نیست و محصول قابل فروش نیز الزاماً معادل فروش واقعی نیست.
رئیس خانه معدن خراسان جنوبی ادامه داد: معدنی که به دلیل محدودیت برق، سوخت، مواد ناریه یا عوامل خارج از اختیار خود نتوانسته با ظرفیت کامل فعالیت کند، باید امکان استفاده از ظرفیتهای قانونی موجود را داشته باشد.
وی تصریح کرد: مطالبه ما در حقوق دولتی، تخفیف نیست؛ مطالبه ما محاسبه واقعی است.
رئیسی افزود: حقوق دولتی باید تا حد امکان بر مبنای واقعیت فنی و اقتصادی هر معدن تعیین شود و تولید واقعی، عیار و کیفیت، شرایط فروش، دپو و توقفات خارج از اختیار بهرهبردار در آن دیده شود.
مسئولیت اجتماعی نباید جای وظایف قانونی دولت را بگیرد
رئیس خانه معدن خراسان جنوبی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: حقوق دولتی فقط آن چیزی نیست که از معدن دریافت میشود؛ قانون برای بازگشت بخشی از این منابع به استان و مناطق معدنی نیز تکالیفی مشخص کرده است.
وی افزود: مردم مناطق معدنی باید اثر معدن را در راه، آب، زیرساخت، خدمات و توسعه محل زندگی خود مشاهده کنند و این موضوع در شکلگیری رابطه پایدار میان معدن و جامعه محلی اهمیت دارد.
رئیسی گفت: بهتدریج مسئولیت اجتماعی معدنکار برای جامعه به یک تکلیف تبدیل شده، اما برخی تکالیف قانونی در قبال مناطق معدنی نیز گاهی شبیه مسئولیت اجتماعی شدهاند؛ در حالی که انجام آنها نباید وابسته به اختیار باشد.
وی تأکید کرد: نباید قانون برای دولت اختیاری شود و مسئولیت اجتماعی برای معدنکار اجباری.
رئیس خانه معدن خراسان جنوبی افزود: مسئولیت اجتماعی معدنکار ضروری است، اما باید مکمل توسعه باشد، نه جایگزین وظایف قانونی دولت و منابعی که قانون برای توسعه مناطق معدنی پیشبینی کرده است.
وی همچنین خواستار شفافیت در میزان حقوق دولتی وصولشده از استان، سهم بازگشتی به خراسان جنوبی و محل هزینهکرد این منابع شد.
تأمین سوخت باید متناسب با واقعیت معادن باشد
رئیسی با اشاره به مشکلات تأمین سوخت معادن نیز گفت: نمیتوان از معدن تحقق ظرفیت پروانه را مطالبه کرد، اما سوخت مورد نیاز برای تحقق همان ظرفیت را بدون توجه به شرایط واقعی عملیات تعیین کرد.
وی افزود: عمق معدن، میزان باطلهبرداری، فاصله حمل و نوع ماشینآلات در مصرف سوخت مؤثر است و دو معدن با ظرفیت تولید مشابه الزاماً مصرف یکسانی ندارند.
رئیس خانه معدن خراسان جنوبی بیان کرد: انتظار ما این است که در حوزه سوخت، حداقل امکان پیشبینی برای معدنکار وجود داشته باشد تا بتواند برای ماههای آینده بر اساس یک سهم مشخص برنامهریزی کند و با محدودیتهای ناگهانی مواجه نشود.
دانشگاه باید محل حل مسئله معدن باشد
رئیسی با اشاره به برگزاری این اجلاسیه در دانشگاه بیرجند گفت: دانشگاه ظرفیت علمی ارزشمندی در حوزه معدن و علوم مرتبط دارد و باید سهم بیشتری در حل مسائل واقعی بخش معدن استان داشته باشد.
وی افزود: ظرفیتهای قانونی برای اجرای پژوهشهای کاربردی بخش معدن وجود دارد، اما تمرکز بیش از اندازه فرآیندهای بررسی و تصویب در تهران میتواند اجرای پروژههای کوچک و کاربردی استانی را دشوار کند.
رئیس خانه معدن خراسان جنوبی ادامه داد: برای مجموعههای دانشگاهی استان، رفتوآمدهای متعدد به تهران برای پیگیری طرحهای پژوهشی گاهی هزینهای ایجاد میکند که حتی میتواند بخش قابل توجهی از بودجه همان طرح را تحت تأثیر قرار دهد.
وی پیشنهاد کرد: اختیار بررسی و تصویب طرحهای پژوهشی معدنی، حداقل تا سقف مالی مشخصی، به استانها واگذار شود تا معدن، دانشگاه، نظام مهندسی، صمت و تشکلهای تخصصی بتوانند مسائل واقعی استان را سریعتر به پروژه پژوهشی و سپس راهحل اجرایی تبدیل کنند.
رئیسی تأکید کرد: دانشگاه نباید فقط محل برگزاری همایش معدنی باشد؛ باید محل حل مسئله معدن هم باشد.
عدالت همیشه به معنای رفتار یکسان نیست
رئیس خانه معدن خراسان جنوبی در پایان اظهار کرد: انتظار خانه معدن این است که خراسان جنوبی متناسب با نقطهای که از آن شروع کرده و ظرفیتی که امروز به آن رسیده است، دیده شود.
وی تأکید کرد: عدالت همیشه به معنای رفتار یکسان نیست؛ گاهی عدالت یعنی تفاوت نقطه شروع را ببینیم.
رئیسی افزود: ما برای خراسان جنوبی امتیاز خارج از قانون نمیخواهیم؛ انتظار داریم استانی که سالها سهم کمتری از زیرساختهای توسعه داشته و امروز یک فرصت بزرگ معدنی پیش روی آن قرار گرفته، متناسب با این فرصت مورد توجه قرار گیرد.
وی خاطرنشان کرد: خانه معدن در کنار دولت، دانشگاه و نظام مهندسی برای حل مسائل بخش معدن استان مسئولیت میپذیرد و آماده همکاری است.
رئیس خانه معدن خراسان جنوبی در پایان با اشاره به این بیت سعدی که «به راه بادیه رفتن به از نشستن باطل / که گر مراد نیابم به قدر وسع بکوشم»، گفت: معدنکاران اهل کار و کوشش هستند و امروز در کنار این کوشش، به تغییر نگاه نسبت به ظرفیتهای خراسان جنوبی نیز نیاز داریم.