برداشت سالانه ۲۰۰ میلیون مترمکعب بیش از ظرفیت آبخوانها
مدیرعامل آب منطقهای خراسان جنوبی با بیان اینکه میزان برداشت از سفرههای زیرزمینی استان حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب بیش از آب قابل برنامه ریزی و ظرفیت تجدیدپذیری آبخوان است، گفت: افت سطح آبهای زیرزمینی، فرونشست زمین و مصرف آبهای تجدیدناپذیر از مهمترین پیامدهای تداوم این روند است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی نگاه خراسن جنوبی عباس سارانی، مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان جنوبی، امروز در نشست خبری مدیران صنعت آب استان به مناسبت هفته مدیریت مصرف آب، با تشریح وضعیت منابع آبی استان، از تداوم خشکسالی، افت شدید سفرههای آب زیرزمینی، افزایش خطر فرونشست زمین و ضرورت اصلاح الگوی مصرف، بهویژه در بخش کشاورزی، خبر داد.
وی با بیان اینکه امنیت آب، زیربنای امنیت ملی و توسعه اقتصادی کشور است، اظهار داشت: هیچ سرمایهگذاری، توسعه صنعتی و حتی استمرار زندگی بدون تأمین پایدار آب امکانپذیر نیست و به همین دلیل مدیریت منابع آب باید در اولویت همه دستگاهها و مردم قرار گیرد.
مدیرعامل آب منطقهای خراسان جنوبی با اشاره به وضعیت بارندگیها گفت: میزان بارندگی استان نسبت به سال گذشته ۸۸ درصد و نسبت به متوسط بلندمدت حدود ۱۰ درصد افزایش داشته است، اما این افزایش به معنای خروج از شرایط خشکسالی نیست.
سارانی افزود: بررسی شاخصهای ۱۰ سال اخیر نشان میدهد خشکسالیهای انباشته همچنان بر منابع آبی استان سایه انداخته و بارشهای امسال تنها میتواند بخشی از آبدهی قنوات، چشمهها و روانآبهای مقطعی را بهبود بخشد، اما تأثیر محسوسی بر احیای آبخوانهای زیرزمینی ندارد.
۹۵ درصد آب استان از منابع زیرزمینی تأمین میشود
وی با اشاره به شرایط اقلیمی خراسان جنوبی تصریح کرد: این استان به دلیل ویژگیهای زمینشناسی، منابع آب سطحی قابل توجهی ندارد و حدود ۹۵ درصد آب مورد نیاز از منابع آب زیرزمینی تأمین میشود.
مدیرعامل آب منطقهای خراسان جنوبی ادامه داد: سالانه حدود ۸۸۴ میلیون مترمکعب آب در استان مصرف میشود که ۸۷ درصد آن در بخش کشاورزی به مصرف میرسد؛ از این رو اصلاح الگوی مصرف در این بخش مهمترین راهکار برای پایداری منابع آبی استان است.
برداشت از آبخوانها ۲۰۰ میلیون مترمکعب بیشتر از ظرفیت تجدیدپذیری آبخوانها است.
سارانی با بیان اینکه برداشت از سفرههای زیرزمینی بسیار بیشتر از میزان تغذیه آنهاست، گفت: بر اساس مطالعات انجام شده، میزان برداشت مجاز از آبخوانهای استان حدود ۳۴۶ میلیون مترمکعب در سال است، اما در حال حاضر بیش از ۵۳۰ میلیون مترمکعب از این منابع برداشت میشود؛ یعنی سالانه حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب برداشت مازاد بر توان تجدیدپذیری صورت میگیرد.
وی افزود: در بسیاری از دشتهای استان از جمله بیرجند، سرایان و قائنات، کسری مخزن سالانه به میلیونها مترمکعب رسیده و این روند موجب افت مستمر سطح آبهای زیرزمینی شده است.
۸۵ درصد آبخوان بیرجند از آبهای فسیلی تشکیل شده است
مدیرعامل آب منطقهای خراسان جنوبی با اشاره به نتایج مطالعات تخصصی سنیابی آبهای زیرزمینی اظهار داشت: بررسیهای انجام شده نشان میدهد تنها حدود ۱۵ درصد آب موجود در آبخوان بیرجند کمتر از ۵۰ سال عمر دارد و حاصل بارندگیهای دهههای اخیر است.
وی افزود: حدود ۸۵ درصد آب برداشتشده از این سفره، متعلق به چهار هزار تا ۱۲ هزار سال قبل است و در واقع از آبهای فسیلی و غیرقابل تجدید استفاده میکنیم؛ بنابراین بارندگیهای امسال نمیتواند جایگزین این منابع شود.
سارانی تأکید کرد: برداشت از این منابع به معنای مصرف ذخایری است که در مقیاس زمانی زندگی بشر قابل جبران نیست و ادامه این روند آینده تأمین آب استان را با مخاطره جدی روبهرو خواهد کرد.
برداشت بیرویه، عامل اصلی فرونشست زمین
وی با اشاره به گسترش پدیده فرونشست در برخی دشتهای استان گفت: بر اساس گزارشهای سازمان نقشهبرداری کشور، حدود ۷۰ درصد فرونشستها ناشی از برداشت بیش از حد از منابع آب زیرزمینی است.
مدیرعامل آب منطقهای خراسان جنوبی افزود: با فرونشست و فشرده شدن فضای خالی میان لایههای زمین، امکان بازگشت شرایط اولیه وجود ندارد و این مسئله میتواند موجب آسیب به زیرساختها، جادهها، ساختمانها و تأسیسات شهری شود.
وی خاطرنشان کرد: مهمترین دشتهای استان از جمله قائن، خضری، مختاران، طبس، بیرجند و سرایان در معرض این پدیده قرار دارند و لازم است برداشت آب در این مناطق به سرعت کنترل شود.
بخش کشاورزی باید مصرف آب را ۴۴ درصد کاهش دهد
سارانی با بیان اینکه بیشترین مصرف آب در استان مربوط به بخش کشاورزی است، گفت: طی دو سال گذشته با همکاری کشاورزان حدود ۱۶ درصد از مصرف آب این بخش کاهش یافته است، اما برای رسیدن به شرایط پایدار، لازم است این میزان در مجموع به حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد برسد.