اجاره‌بها در بیرجند افسارگسیخته شد؛ مستأجران زیر فشار گرانی مسکن
افزایش اجاره‌بها در بیرجند به یکی از دغدغه‌های جدی خانواده‌های مستأجر تبدیل شده است؛ در حالی که برخی شهروندان از رشد بیش از ۵۰ درصدی اجاره‌ها در بعضی مناطق شهر گلایه دارند، رئیس اتحادیه مشاوران املاک بیرجند میزان افزایش اجاره‌بها را حدود هشت درصد اعلام کرده و از تعطیلی ۳۰۰ بنگاه املاک به دلیل رکود معاملات خبر می‌دهد.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی نگاه خراسان جنوبی، افزایش هزینه‌های تأمین مسکن و رشد اجاره‌بها در بیرجند، شرایط دشواری را برای بسیاری از خانواده‌های مستأجر رقم زده است؛ خانواده‌هایی که با نزدیک شدن به زمان تمدید قراردادهای اجاره، بیش از گذشته نگران افزایش هزینه‌ها و تأمین ودیعه مسکن هستند.
در حالی که برخی مسئولان و فعالان بازار مسکن از ثبات نسبی نرخ اجاره سخن می‌گویند، روایت تعدادی از مستأجران بیرجندی از افزایش قابل توجه اجاره‌بها حکایت دارد؛ افزایش‌هایی که به گفته برخی شهروندان در بعضی مناطق شهر از ۵۰ درصد نیز فراتر رفته است.
این اختلاف میان روایت مستأجران و آمار اعلام‌شده از سوی فعالان بازار، ضرورت بررسی دقیق‌تر وضعیت اجاره‌بها و نظارت بر نحوه قیمت‌گذاری واحدهای مسکونی را پررنگ کرده است.
از سوی دیگر، رشد قیمت زمین، مصالح ساختمانی و هزینه‌های نگهداری ساختمان از جمله دلایلی است که برخی مالکان برای افزایش اجاره‌بها مطرح می‌کنند؛ شرایطی که در نهایت فشار اقتصادی بیشتری به خانوارهای اجاره‌نشین وارد کرده است.
وام ودیعه مسکن؛ تسهیلاتی که پاسخگوی هزینه‌ها نیست
در سال‌های گذشته، پرداخت تسهیلات ودیعه مسکن یکی از برنامه‌های حمایتی دولت برای کمک به مستأجران بوده است، اما برخی متقاضیان معتقدند شرایط دریافت و بازپرداخت این تسهیلات با توان اقتصادی خانوارهای کم‌درآمد تناسب چندانی ندارد.
براساس ارقام اعلام‌شده در زمان تهیه این گزارش، سقف تسهیلات ودیعه مسکن برای تهران ۲۰۰ میلیون تومان، مراکز استان‌ها ۱۵۰ میلیون تومان و سایر شهرها ۱۰۰ میلیون تومان تعیین شده بود.
با این حال، دشواری تأمین شرایط بانکی و پرداخت اقساط ماهانه از جمله مشکلاتی است که برخی مستأجران در مسیر دریافت این تسهیلات مطرح می‌کنند.
همچنین این نگرانی وجود دارد که افزایش مبلغ تسهیلات، بدون نظارت مؤثر بر بازار اجاره، نتواند به تنهایی مشکل تأمین مسکن خانوارها را برطرف کند.
گلایه مستأجر بیرجندی از افزایش اجاره‌بها
رضا غلامی، یکی از شهروندان بیرجندی، با اشاره به تجربه خود از اجاره‌نشینی در محدوده خیابان نرجس گفت: شهریور سال ۱۴۰۱ یک واحد آپارتمان با امکانات معمولی اجاره کردم، اما در سال ۱۴۰۲ مبلغ اجاره ماهانه آن یک میلیون تومان افزایش یافت.
وی با انتقاد از نبود نظارت کافی بر تعیین نرخ اجاره‌بها افزود: برخی مالکان بدون توجه به توان مالی مستأجران، مبلغ ودیعه و اجاره را براساس نظر شخصی خود تعیین می‌کنند و در این میان، بعضی مشاوران املاک نیز به جای کمک به ساماندهی بازار، بر مشکلات موجود می‌افزایند.
این شهروند با اشاره به افزایش قیمت زمین در بیرجند اظهار کرد: برای خرید ۱۰۰ متر زمین مشاع در محدوده‌هایی مانند حاجی‌آباد که در نزدیکی طرح قرار دارد، باید دست‌کم ۴۰۰ میلیون تومان هزینه کرد.
غلامی خواستار تسریع در اجرای طرح‌های حمایتی ساخت مسکن شد و ابراز امیدواری کرد که تکمیل پروژه‌های مسکن ملی بتواند بخشی از فشار موجود بر بازار خرید و اجاره مسکن را کاهش دهد.
رقابت قیمتی مالکان در فضای مجازی
فاطمه وطنی‌مقدم، یکی دیگر از شهروندان بیرجندی، نیز با گلایه از افزایش قیمت اجاره واحدهای مسکونی گفت: حدود یک ماه است که برای یافتن خانه‌ای با اجاره مناسب جست‌وجو می‌کنیم، اما مبلغ ودیعه بسیاری از واحدها به اندازه‌ای بالاست که پرداخت آن برای خانواده‌هایی که در ابتدای زندگی مشترک قرار دارند، دشوار است.
وی افزود: حتی در مناطقی مانند مهرشهر، حاجی‌آباد و دستگرد که از نظر امکانات شهری با محدودیت‌هایی مواجه هستند، قیمت اجاره مسکن افزایش قابل توجهی داشته است.
این شهروند با اشاره به نقش فضای مجازی در تعیین قیمت‌ها اظهار کرد: بسیاری از مالکان واحدهای مسکونی خود را از طریق سایت دیوار برای اجاره آگهی می‌کنند و به نظر می‌رسد مقایسه قیمت آگهی‌ها، رقابتی برای افزایش مبلغ ودیعه و اجاره میان برخی مالکان ایجاد کرده است.
وطنی‌مقدم با تأکید بر ضرورت نظارت بر بازار اجاره گفت: باید ضوابط مشخصی برای افزایش اجاره‌بها وجود داشته باشد تا قیمت‌گذاری صرفاً براساس خواسته شخصی مالکان انجام نشود.
وی همچنین درباره تسهیلات ودیعه مسکن بیان کرد: دریافت وام ۱۵۰ میلیون تومانی با اقساط ماهانه حدود سه میلیون تومان، برای بسیاری از مستأجران صرفه اقتصادی ندارد و فشار مالی مضاعفی به خانوارها تحمیل می‌کند.
خانواده‌های پرجمعیت با مشکل بیشتری برای اجاره مسکن مواجه‌اند
حلیمه چاحوضی، یکی دیگر از شهروندان بیرجندی، با اشاره به افزایش هزینه‌های اجاره مسکن اظهار کرد: علاوه بر گرانی اجاره‌ها، برخی مالکان تمایلی به اجاره دادن خانه به خانواده‌های پرجمعیت ندارند و همین مسئله انتخاب مسکن مناسب را دشوارتر کرده است.
وی افزود: در شرایطی که سیاست‌های حمایتی برای افزایش جمعیت و تشویق به فرزندآوری دنبال می‌شود، ضروری است مشکلات خانواده‌های پرجمعیت مستأجر نیز مورد توجه قرار گیرد.
چاحوضی با بیان اینکه دو فرزند بزرگ و یک پسر چهار ساله دارد، ادامه داد: هر سال با نزدیک شدن به زمان تمدید قرارداد، نگرانی درباره افزایش اجاره‌بها یا پیدا کردن خانه‌ای جدید آغاز می‌شود.
این شهروند تأکید کرد: در شرایط اقتصادی موجود، هزینه‌های اجاره مسکن فشار زیادی بر خانواده‌ها وارد می‌کند و لازم است برنامه‌های حمایتی به گونه‌ای اجرا شود که مستأجران بتوانند از مزایای آن بهره‌مند شوند.
مالکان افزایش هزینه‌ها را دلیل رشد اجاره می‌دانند
در مقابل گلایه‌های مستأجران، برخی مالکان افزایش عمومی قیمت کالاها و خدمات و هزینه‌های مرتبط با مسکن را از دلایل رشد نرخ اجاره عنوان می‌کنند.
حاجی‌آبادی، یکی از مالکان در منطقه حاجی‌آباد بیرجند، درباره شرایط اجاره ملک خود گفت: برای یک منزل ویلایی یک‌خوابه، مبلغ ۱۰۰ میلیون تومان ودیعه و ماهانه دو میلیون تومان اجاره تعیین کرده‌ام.
وی با اشاره به افزایش قیمت مصالح ساختمانی و سایر هزینه‌ها اظهار کرد: وقتی قیمت زمین، مصالح و خدمات افزایش پیدا می‌کند، نمی‌توان انتظار داشت نرخ اجاره مسکن بدون تغییر باقی بماند.
این مالک معتقد است دولت باید برای کاهش هزینه ساخت‌وساز و کنترل قیمت زمین برنامه‌ریزی کند تا زمینه تعدیل نرخ اجاره نیز فراهم شود.
وی همچنین افزود: هرچند برخی مالکان در سایت‌های اینترنتی واحدهای خود را با قیمت‌های بالا آگهی می‌کنند، اما به اعتقاد او اجاره‌بها در مناطق حاشیه‌ای مانند حاجی‌آباد، چهکند و امیرآباد نسبت به مناطق مرکزی شهر مناسب‌تر است.
تعطیلی ۳۰۰ مشاور املاک در بیرجند
رئیس اتحادیه مشاوران املاک بیرجند نیز با ارائه آماری از وضعیت بنگاه‌های معاملات ملکی اظهار کرد: در سطح خراسان جنوبی هزار و ۳۵ مشاور املاک فعالیت داشته‌اند که ۷۰۰ واحد از این تعداد در بیرجند قرار دارند.
اربابی افزود: از مجموع مشاوران املاک بیرجند، ۳۰۰ واحد به دلیل افزایش قیمت اجاره و رکود معاملات تعطیل شده‌اند.
وی درباره میزان رشد اجاره‌بها در بیرجند گفت: افزایش اجاره‌ها نسبت به دوره قبل حدود هشت درصد بوده که با توجه به شرایط تورمی، از نظر وی افزایشی متعارف محسوب می‌شود.
رئیس اتحادیه مشاوران املاک بیرجند همچنین با انتقاد از قیمت‌گذاری واحدهای مسکونی در سایت دیوار اظهار کرد: بنگاه‌های مشاور املاک از ثبت قیمت‌های غیرمتعارف خودداری می‌کنند، اما در برخی آگهی‌های اینترنتی مبالغ بالایی برای اجاره و ودیعه مسکن اعلام می‌شود.
اربابی درباره پرداخت تسهیلات ودیعه مسکن نیز گفت: بخشنامه مشخصی در خصوص مبالغ این تسهیلات به اتحادیه ابلاغ نشده، اما براساس اطلاعاتی که دریافت کرده‌ایم، برخی متقاضیان وام‌های ۴۰، ۸۰ و ۱۵۰ میلیون تومانی دریافت کرده‌اند.
وی در خصوص محدودیت افزایش اجاره‌بها عنوان کرد: قانون افزایش ۲۵ درصدی اجاره که در دوران شیوع کرونا و سال ۱۴۰۱ مطرح بود، در زمان این گفت‌وگو ابلاغیه اجرایی جدیدی نداشته است.
ضرورت رسیدگی به مشکلات مستأجران بیرجندی
اختلاف میان آمار ارائه‌شده از سوی اتحادیه مشاوران املاک و تجربه مستأجران از میزان افزایش اجاره‌بها، یکی از موضوعاتی است که ضرورت بررسی و ارائه آمار شفاف از وضعیت بازار مسکن بیرجند را نشان می‌دهد.
در کنار افزایش هزینه‌های زندگی، دشواری تأمین ودیعه، اقساط تسهیلات بانکی و محدودیت انتخاب خانه برای برخی خانوارها، شرایط اجاره‌نشینی را پیچیده‌تر کرده است.
به نظر می‌رسد بررسی دقیق روند قیمت‌ها، نظارت بر قراردادهای اجاره و ارزیابی اثربخشی برنامه‌های حمایتی مسکن می‌تواند زمینه تصمیم‌گیری مناسب‌تر برای کاهش مشکلات مستأجران را فراهم کند.